Ubezpieczenie zarządu, ubezpieczenie D&O. Odpowiedzialność członków zarządu może dotyczyć naprawienia szkody wyrządzonej samej spółce, naprawienia szkody wyrządzonej osobom trzecim (w tym wspólnikom, akcjonariuszom, wierzycielom, pracownikom, innym członkom zarządu etc., na zasadach określonych w KSH, w tym również na zasadach ogólnych), jak również może ona przybierać postać odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Źródeł odpowiedzialności funkcjonariuszy spółek kapitałowych szukać należy przede wszystkim w przepisach Kodeksu Spółek Handlowych. Niemniej jednak, poza KSH kwestię tę regulują również: Kodeks Cywilny, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kodeks Pracy, Ordynacja podatkowa oraz wszelkie inne akty prawne nakładające na członków organów spółek kapitałowych szereg innych obowiązków (w tym również postanowienia statutu spółki, przyjęty ład korporacyjny).
Ubezpieczenie OC członków zarządu (D&O)
1. Zakres ubezpieczenia Zakres ochrony obejmuje roszczenia wobec ubezpieczonych osób w związku z prowadzeniem przez nich spraw spółki, wnoszone przez osoby trzecie (wierzycieli, akcjonariuszy, kontrahentów itp.) oraz przez samą spółkę. Okolicznością uruchamiającą świadczenia z tytułu umowy ubezpieczenia OC Członków Władz Spółki (D&O) jest także wszczęcie postępowania urzędowego (m.in. administracyjnego, regulacyjnego, prokuratorskiego) wobec ubezpieczonej osoby.
Podstawowymi świadczeniami zapewnianymi z tytułu umowy ubezpieczenia OC Członków Władz Spółki (D&O) są odszkodowania, jakie jest zobowiązana wypłacić ubezpieczona osoba w związku z błędami popełnionymi w związku z pełnioną w spółce funkcją, a także koszty obrony prawnej w razie pojawienia się roszczenia lub wszczęcia postępowania urzędowego. Poza tym umowa ubezpieczenia OC Członków Władz Spółki (D&O) obejmuje szereg innych świadczeń związanych niwelowaniem wobec ubezpieczonego skutków powstałych roszczeń lub toczących się postępowań urzędowych (w tym m.in. koszty naprawy wizerunku, pomoc psychologa itp.).
2. Kto jest objęty ochroną ubezpieczeniową? Ochrona ubezpieczeniowa obejmuje byłych, aktualnych i przyszłych:- Członków Zarządu, Rady Nadzorczej, Dyrektorów Zarządzających i członków innych organów wykonawczych, doradczych lub nadzorczych w spółce,
- Menadżerów Tymczasowych, powołanych na stanowisko Dyrektorów lub Członków Zarządu,
- Pełnomocników, prokurentów, osoby pełniące funkcje nadzorcze i upoważnione do składania podpisów w imieniu spółki objętej ochroną,
- Likwidatorów (z wyjątkiem likwidatorów działających w ramach postępowania upadłościowego),
- Niektórych pracowników spółki objętej ochroną.
- Zwrot kosztów wynikających z pokrycia przez spółkę roszczeń podniesionych w stosunku do niej z tytułu szkody wyrządzonej przez członka zarządu,
- Koszty kaucji sądowej – koszty uzyskania poręczenia majątkowego w postępowaniu karnym oraz w przypadku zabezpieczenia roszczeń majątkowych bądź kaucji, przewidzianych w postępowaniu cywilnym,
- Koszty dochodzenia roszczeń – koszty obrony obejmują również koszty dochodzenia roszczeń,
- Koszty ekstradycji,
- Koszty odzyskania reputacji – oznaczają uzasadnione i niezbędne opłaty i koszty zewnętrznych konsultantów do spraw public relations, poniesione przez za uprzednią pisemną zgodą ubezpieczyciela stanowiące część obrony mające na celu zmniejszenie Szkody powstałej dla reputacji Osoby Ubezpieczonej,
- Koszty awaryjne – koszty, które muszą zostać poniesione nagle w związku ze szkodą nie wymagające wcześniejszej zgody Ubezpieczyciela,
- Koszty porady prawnej,
- Odpowiedzialność z tytułu niedozwolonych praktyk pracowniczych – są to między innymi nieprawidłowe rozwiązanie stosunku pracy, degradacja, dyskryminacja w miejscu pracy, molestowanie seksualne, ochrona danych osobowych, niedozwolone środki dyscyplinującej itp.,
- Postępowanie w związku z wypadkiem śmiertelnym w miejscu pracy – formalne lub oficjalne dochodzenie, badanie lub podjęcie czynności sprawdzających firmę lub zarząd , związane z zarzutem spowodowania śmiertelnego wypadku w miejscu pracy,
- Zaległości publicznoprawne spółki – odpowiedzialność osobista za zaległości na podstawie artykułu 116 i 116 a w związku z artykułem 107 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. 1997 Nr 137 poz. 926). Ochrona ta dotyczy również zobowiązań publicznoprawnych, które dochodzone są na podstawie powyższych przepisów.
A za co odpowiada zarząd spółki ?
| Odpowiedzialność za szkody wyrządzone spółce | Z uwagi na fakt, iż to właśnie zarząd jest uprawniony, i zarazem zobowiązany do wykonywania określonych czynności w imieniu spółki, nieodpowiednie ich wykonania bądź niewykonanie w ogóle prowadzić może do wyrządzenia różnego rodzaju szkód samej spółce. Regulacje KSH dotyczące odpowiednich sytuacji odnajdujemy w artykułach: 292-295 (Sp. z o.o.) oraz 480-486 (w odniesieniu do S.A.). Są to między innymi naruszenie zasad tworzenia spółki, czyny zawinione członków zarządu (np. brak zgłoszenia zmian umowy spółki, brak zwołania walnego zgromadzenia, brak zgłoszenia do rejestru odpowiednich zmian) czy powództwo spólnika/akcjonariusza. |
| Odpowiedzialność za szkody wyrządzone osobom trzecim | Generalnie przyjęta w KSH zasada dla spółek kapitałowych stanowi, iż wspólnicy czy akcjonariusze co do zasady nie posiadają prawa prowadzenia spraw spółki. Prawo to powierzane jest członkom zarządu, których głównym zadaniem jest prowadzenie spraw spółki i dbanie o jej majątek, przy zachowaniu względnej niezależności. W związku z tym to członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność za podjęte decyzje i ich skutki – w postaci m.in. odpowiedzialności za szkody wyrządzone osobom trzecim. Szczególną odpowiedzialności opisuje Art. 484 KSH, ale również art. 51, 56 czy 98 OPUB, które redaguje zasady odpowiedzialności za nieprawidłowości w zakresie działań związanych z formułą pozyskania kapitału przez spółkę akcyjną. Odpowiedzialność na podstawie art. 484 KSH obejmuje wszystkich osób współdziałających przy emisji papierów wartościowych spółki, które dopuściły się dezinformacji osób biorących udział w obrocie tytułami uczestnictwa. Przez akty dezinformacji rozumieć należy każdy wpływ – zarówno przemilczenia jak i przekłamania – na treść wszelkich dokumentów dotyczących ogłoszeń i zapisów na akcje, który zaburza rzeczywisty obraz spółki. Łatwo wywnioskować, iż wraz ze wzrostem liczby akcjonariuszy wzrasta niebezpieczeństwo potencjalnych powództw o naprawienie wyrządzonej szkody. Mamy tu przy tym do czynienia z odpowiedzialnością nieograniczoną i pełną. |
| Odpowiedzialność za zobowiązania spółki. | Odpowiedzialność za zobowiązania spółki określona została po pierwsze Kodeksie Spółek Handlowych. w art. 299 KSH, który stanowi samodzielną podstawę odpowiedzialności członków zarządu spółki, wskazując zarówno na przesłanki odpowiedzialności, jak również na okoliczności wyłączające tę odpowiedzialność. Warto przy tym podkreślić, iż art. 299 KSH wprowadza szczególny rodzaj odpowiedzialności za cudzy dług, pozwalając wierzycielowi dochodzić wierzytelności od podmiotów, z którymi nie wiąże go stosunek prawny. Jeśli dojdzie do sytuacji, gdzie egzekucja roszczeń od spółki będzie bezskuteczna, art. 299 KSH daje wierzycielom możliwość zaspokojenia swoich roszczeń poprzez dochodzenie ich od członków zarządu spółki. Specyficznym rodzajem odpowiedzialności za zobowiązania spółki jest odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe. Tytuł taki przewidziany został w Ordynacji podatkowej, z której wywnioskować można odpowiednią w tej kwestii normę prawną.41 I tak, zgodnie z art. 116 OP za <strong>zaległości podatkowe spółek kapitałowych oraz spółek kapitałowych w organizacji odpowiedzialność spoczywać może na ich członkach zarządu jak również na pełnomocnikach oraz wspólnikach (w braku powołania zarządu w odniesieniu do spółek w organizacji), zarówno obecnych jak i byłych |
| Odpowiedzialność na zasadach ogólnych zgodnie z KC | W przypadku zarówno spółki akcyjnej, jak i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, dopuszcza dochodzenie roszczeń przez poszkodowanych na tzw. zasadach ogólnych, pozostawiając w mocy odpowiedzialność osobistą członków organów spółki.Zasada wskazana w art. 300 KSH oraz art. 490 KSH stanowi, iż akcjonariusze, wspólnicy i osoby trzecie mogą swoje roszczenia zgłaszać bezpośrednio do osób, które wyrządziły im szkodę. Nie ma przy tym znaczenia fakt, czy osoby te działały w ramach pełnienia obowiązków funkcjonariusza spółki. |
Konrad Gawron
