Duże magazyny energii, w szczególności instalacje bateryjne typu BESS, stanowią coraz istotniejszy element infrastruktury energetycznej. Pełnią funkcję stabilizacyjną dla systemu elektroenergetycznego, wspierają integrację odnawialnych źródeł energii oraz umożliwiają optymalizację kosztów energii. Jednocześnie są to instalacje o wysokiej koncentracji wartości i złożonej strukturze technologicznej, co powoduje, że ich ubezpieczenie wymaga indywidualnego podejścia opartego na szczegółowej analizie ryzyka.
1. Ubezpieczenie mienia od wszystkich ryzyk
Podstawowym elementem programu ubezpieczeniowego jest objęcie ochroną całego majątku magazynu energii. Ubezpieczeniu powinny podlegać zarówno moduły bateryjne i systemy zarządzania bateriami, jak i falowniki, transformatory, rozdzielnie oraz infrastruktura elektroenergetyczna. Istotne znaczenie ma także ubezpieczenie systemów chłodzenia, wentylacji i gaszenia, a także kontenerów, budynków technicznych i systemów sterowania. Wartość ubezpieczenia powinna być określona według kosztów odtworzeniowych, z uwzględnieniem kosztów transportu, montażu, testów oraz ponownego uruchomienia instalacji.
Ubezpieczenie mienia magazynu energii realizowane jest najczęściej w formule „all risks”, jednak jego rzeczywisty zakres zależy od zapisów szczegółowych warunków ubezpieczenia. Kluczowe znaczenie mają zapisy dotyczące pożaru, wybuchu oraz skutków akcji gaśniczej, w tym szkód wtórnych powstałych w wyniku zastosowania środków gaśniczych. Równie istotne są ryzyka szkód elektrycznych, przepięć, zwarć oraz uszkodzeń mechanicznych, które w praktyce eksploatacyjnej występują znacznie częściej niż szkody katastroficzne.
2. Kluczowe ryzyka specyficzne dla magazynów energii
Specyfiką dużych magazynów energii są ryzyka technologiczne związane z pracą baterii, w szczególności zjawisko niekontrolowanego wzrostu temperatury ogniw, prowadzące do pożaru lub eksplozji. Uszkodzenie pojedynczego modułu może powodować efekt kaskadowy i doprowadzić do zniszczenia znacznej części instalacji. Zdarzeniom tego typu często towarzyszy emisja toksycznych gazów, długotrwałe wyłączenie obiektu z eksploatacji oraz konieczność kosztownej dekontaminacji, co znacząco zwiększa rozmiar szkody. Tutaj wykaz najczęstszych szkód powstających w magazynach energii:
- Duże magazyny energii charakteryzują się zestawem ryzyk, które wymagają szczególnej oceny:
- thermal runaway – niekontrolowany wzrost temperatury prowadzący do pożaru lub eksplozji,
- kaskadowe uszkodzenie sąsiednich modułów bateryjnych,
- emisja toksycznych gazów i skażenie otoczenia,
- długotrwałe wyłączenie instalacji po zdarzeniu pożarowym,
- uszkodzenia wynikające z wad fabrycznych lub niekompatybilności systemów,
- ryzyko cybernetyczne związane z systemami sterowania.
Wiele z tych ryzyk jest przez ubezpieczycieli traktowanych ostrożnie, co przekłada się na szczegółowe wymagania dotyczące zabezpieczeń technicznych i procedur operacyjnych.
3. Ubezpieczenie maszyn od awarii
W praktyce ubezpieczeniowej istotnym uzupełnieniem ochrony mienia jest ubezpieczenie awarii maszyn i urządzeń. Obejmuje ono nagłe i nieprzewidziane uszkodzenia falowników, transformatorów, systemów zarządzania bateriami oraz automatyki sterującej, które nie są następstwem klasycznych zdarzeń losowych. Brak tego zakresu powoduje, że wiele szkód eksploatacyjnych pozostaje poza ochroną, mimo formalnego posiadania polisy majątkowej.
4. Ubezpieczenie utraty zysku
Jeżeli magazyn energii stanowi źródło przychodów, niezbędnym elementem programu ubezpieczeniowego jest ubezpieczenie utraty zysku. Przerwa w działaniu instalacji może skutkować utratą przychodów z arbitrażu cenowego, usług systemowych lub realizacji kontraktów handlowych, a jednocześnie nie eliminuje kosztów stałych. Okres odszkodowawczy powinien być dostosowany do rzeczywistego czasu potrzebnego na odbudowę lub wymianę uszkodzonych komponentów, który w przypadku instalacji bateryjnych może być znacząco wydłużony.
5. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej i środowiskowej
Duże magazyny energii niosą ze sobą również ryzyka odpowiedzialności cywilnej i środowiskowej. Pożary, emisje substancji niebezpiecznych czy szkody w infrastrukturze sąsiedniej mogą prowadzić do roszczeń osób trzecich oraz obowiązku przeprowadzenia działań naprawczych na podstawie decyzji administracyjnych. Z tego względu program ubezpieczeniowy powinien obejmować zarówno odpowiedzialność cywilną z tytułu prowadzonej działalności, jak i ubezpieczenie odpowiedzialności środowiskowej.
Na etapie realizacji inwestycji niezbędne jest zapewnienie ochrony ubezpieczeniowej w formie ubezpieczenia budowy i montażu wraz z okresem testów i rozruchu. Brak ciągłości ochrony pomiędzy fazą inwestycyjną a eksploatacyjną jest jedną z najczęstszych luk ubezpieczeniowych w projektach magazynów energii, a jej skutki ujawniają się zazwyczaj w momencie wystąpienia pierwszych poważnych zdarzeń technicznych.
6. Podsumowanie i budowa magazynu
Na etapie realizacji inwestycji niezbędne jest zapewnienie ochrony ubezpieczeniowej w formie ubezpieczenia budowy i montażu wraz z okresem testów i rozruchu. Brak ciągłości ochrony pomiędzy fazą inwestycyjną a eksploatacyjną jest jedną z najczęstszych luk ubezpieczeniowych w projektach magazynów energii, a jej skutki ujawniają się zazwyczaj w momencie wystąpienia pierwszych poważnych zdarzeń technicznych.
Podsumowując, ubezpieczenie dużego magazynu energii powinno być traktowane jako element zarządzania ryzykiem całego projektu, a nie jedynie formalny wymóg. Kompleksowy i właściwie skonstruowany program ubezpieczeniowy chroni majątek, przychody oraz odpowiedzialność operatora, a jednocześnie zwiększa bankowalność i stabilność długoterminową inwestycji w sektorze magazynowania energii.
Konrad Gawron
